Als een imker zo blij.

Als een imker zo blij

Klein kind hoorde ik mijn vrouw zeggen… Was dit tegen de kleine imker gezegd dan wat dit logisch, hij is 10jaar ten slotte! Helaas waren deze woorden voor mij bedoeld… Bijna automatisch overwoog ik of een tegenaanval of keihard ontkennen de beste tactiek was. Maar al vlot realiseerde ik me dat dit geen zin had. Niet voor niets was ik een paar uur eerder gestopt met werken, zodat ik de postbode niet zou missen die me een nieuwe schenkkan en een kaarsmal kwam leveren! Moeilijk dit als volwassen gedrag te betitelen vrees ik…

(meer…)

pot-honing

Honing van de bijen weghalen, dat is toch zielig?

Honing van de bijen weghalen, dat is toch zielig?

Deze zin heb ik al regelmatig gehoord. Ja honing is het voedsel van de bijen maar dat neemt niet weg dat wij hier goed van mee kunnen en mogen genieten. Bijen halen in de regel twee zaken van bloemen. Het eerste is stuifmeel dit wordt veel gebruikt als voeding voor de jonge bijen, het tweede wat bijen van de bloemen halen is nectar.

nectar-honingbij
Deze bij neemt de nectar op

Nectar

De bloemen maken deze nectar juist aan om bestuivers te loken, het is dus zeker niet zo dat de de bloem hiermee tekort doen.
Deze nectar is in het begin zo vloeibaar als water. De bijen nemen dit op en dit komt terecht in een honingmaag oftewel honingzak, dit is een speciaal orgaan welk bijen hebben om de nectar in op te slaan, te vervoeren en te verwerken.
Hoewel een bij klein is moet ze toch 150 tot wel 1500 bloemen bezoeken alvorens deze honing maag vol is. In de Honingmaag zitten speciale enzymen die complexe suikers van de nectar omzetten in eenvoudige suikers.

honingmaag-bij
in het roze is de honingmaag van de bij te zien

Honing opslag

Deze bij vliegt dan terug naar de bijenkast(het volk) waarbij ze de honing over geeft aan een werkbij in de bijenkast. Die voegt op haar beurt ook weer enzymen toe aan de nectar en langzaam maar zeker wordt de nectar honing met een te hoge vochtigheidsgraad.
Ten slotte wordt deze honing in wording opgeslagen in een cel van de honingraat. Maar deze is nog steeds te vochtig daarom gaan de bijen gaan met de vleugeltjes wapperen om lucht circulatie in de bijenkast te krijgen, op deze manier dikken ze de honing in.

bijenraat-honing
Bijen vullen de honingraat, delen die gereed zijn worden afgedekt met bijenwas kapjes

Na een goede zomerdag hoor je dan ook ’s avonds de hele kast zoemen. Je ziet het dan niet maar het volk is hard aan het werk!
Als de honing de juiste vochtigheidsgraad heeft gekregen dekken de bijen deze cel af met een laagje bijenwas en de honing is gereed. De reden dat ze in deze honing slaan is simpelweg een bron van energie en de winter.

Wintervoorraad.

In de winter bloeien er uiteraard geen bloemen en is het te koud voor de bijen om te vliegen. De bijen gaan dan als een bal op elkaar zitten en de buitenste bijen koelen hierbij af, en als hun temperatuur te laag wordt kruipen ze naar het midden van deze bal (imkers noemen deze bal de tros, in de winter gaan de bijen dus op tros zitten). Op deze manier blijven ze heel traag in beweging en zorgen ze dat de buitenste bijen niet onderkoelen.

bijenkast-winter
In de winter is het te koud om buiten de kast te komen

Warmte

Maar deze warmte moet ergens vandaan komen daarvoor gebruiken de bijen honing. Door het eten van honing(suiker) en de energie die deze verbranding afgeeft wordt warmte opgewekt.
Op deze manier hebben ze een voorraad waarmee ze onder normale omstandigheden royaal de winter doorkomen, maar bijen produceren van nature altijd veel te veel honing.

Tenslotte zorgen ze er voor dat ergens in de natuur een grote ‘berg’ zoetigheid is, waar vele andere dieren ook van willen genieten en waar mogelijk een graantje meepikken. Omdat de bijen hier op ingespeeld zijn maken ze altijd een extra grote voorraad zodat ze altijd voldoende over houden voor zichzelf.

beer honing
Hoe groot de voorraad ook moge zijn, deze aanslag zal een volk niet overleven

Van deze eigenschap maar de imker gebruik door alvast in het voorjaar en tegen het einde van de zomer honing af te nemen.
Maar uiteraard hebben bijen wel energie nodig om de winter door te komen. Wat hierbij van belang is, is dat de bijen alleen de suiker nodig hebben voor de energie die hier in zit, ze hebben geen voedsel hieruit nodig. (al zijn er anderen die anders beweren)

Suikerwater

Laat de imker de bijen overwinteren op honing dan ontstaat zelf de kans dat de bijen in winter roer krijgen. Roer is een soort diarree die de bijenkast enorm vervuild. Aangezien de bijen in de winter niet naar buiten kunnen om hun behoefte te doen zullen ze hun ontlasting dan in de kast laten gaan. Wat voor de bijen makkelijker te verwerken is, is suikerwater. Dit is dus letterlijk en figuurlijk suiker opgelost in water. Tegen het einde van het jaar biedt de imker dit de bijen aan en de bijen zetten dit om tot honing. Hierin zitten wel de enzymen, maar niet de natuurlijke basis en suikers van nectar wat het voor de bijen lichamelijk makkelijker verwerkbaar maakt.
Voor het welzijn van de bijen is dus beter, het gaat niet per se om dat de imker de laatste beetjes honing wil hebben. Dat dit een mooi bijkomend voordeel is morgen voor zich spreken!

Honing

Honing bezit een aantal unieke eigenschappen. Indien honing niet verhit wordt boven de 40° zitten er in honing ongelofelijk veel enzymen, antioxidanten, vitamines, mineralen en sporen elementen.

pot-honing
Pot natuurzuivere honing.

doordat honing antibacterieel is heeft deze ook nog een genezende werking. Niet voor niets dat aan honing in veel culturen bijna wonderbaarlijke zaken worden toegeschreven. Ik ga zeker geen beweringen aan dat honing ziektes kan verminderen of zelfs laten verdwijnen maar een kleine zoektocht op Google zal al vlot duidelijk maken dat de genezende kracht van honing ongelooflijk is! Zeker op kleine wondjes of brandwondjes wat honing smeren is bewezen werkzaam. Zelf garandeer ik geen enkele werking aan honing, ik garandeer slechts dat deze heerlijk smaakt en vooral zoet is! Dit vooral omdat ik de feitelijke kennis niet heb om deze beweringen hard te maken. Desondanks zal ik binnenkort nog een stuk plaatsen waarin ik iets dieper op de honing en haar kracht in zal gaan.

Ook in mijn eigen keuken wordt honing veel gebruikt maar zoals veel zaken is het wel van belang dit met mate te doen. Vergeet nooit dat de positieve eigenschappen van honing verloren gaan als je deze verhit! De smaak blijft gelijk de werking niet. Zelf drink ik graag honing in mijn thee, maar dan is het puur om de lekkere smaak.

Kies voor zuivere honing

Wat wel van belang is om te weten, al deze unieke eigenschappen zitten is pure honing (ook wel eens rauwe honing genoemd) die je bij je lokale imker (en uiteraard ook bij mij mits voorradig) kunt kopen, en in enkele speciaal zaken. De honing van de super is bijna altijd bewerkt en meestal niet eens 100% honing. Hierin zitten dus alleen nog de suikers, en meestal een erg inferieure smaak. Met regelmaat merken we dan ook tijdens een proeverij dat mensen aangeven geen honing te lusten, maar als ze toch proeven geven ze ineens aan dat ze deze honing wel lusten! Je proeft het beste wat de natuur te bieden heeft ten slotte!

Heb je nog vragen of opmerkingen over bijen of honing? Twijfel dan vooral niet om hieronder te reageren!

Geraadpleegde bronnen:

http://www.honinggezond.nl/hoe-maken-bijen-honing/

http://rinekedijkinga.nl/veelgestelde-vragen/honing.html

(meer…)

Van een stenen hart naar een groen hart; Hoe Ik imker werd.

De geboorte van een imker

Ik ben zeker niet als Imker geboren en getogen, sterker nog van thuis uit hadden we een betonfabriek.
Dit is dus niet de meest groene omgeving die je je voor kunt stellen.

Pas in mijn latere leven werd mijn hart steeds groener. Dit vooral door veranderingen in mijn werk en omgeving, waardoor ik bij de tuin aanleg terecht kwam.
In eerste instantie ging mijn aandacht meer naar het aanleggen van de tuinen tegenwoordig verschuift de concentratie zich meer en meer naar het ontwerpen van tuinen.

Imkerij de Drakenbij

Imkerij de Drakenbij

De ontdekking van bijen.

Toen ik met regelmaat op mijn knieën tussen planten zat viel me ineens op dat de ene bij niet op de andere bij leek.
Dit fascineerde me en ik ging in die avond eens zoeken op internet welke bijen ik nu eigenlijk gezien had.

Tot mijn grote verbazing bestonden er alleen al in Nederland honderden soorten bijen waarvan er slechts een beroemde Maya is, de honingbij.
Ik heb altijd de eigenschap gehad dat als ik iets interessant vind ik ook graag helemaal wil weten hoe en wat dus ging mijn zoektocht verder.


Honingbij | Photo credit: Andreas. / CC BY-SA

Al snel ontdekte ik een dame (Wankja Ferguson) op Facebook die met hart en ziel schreef over bijen, wespen en vlinders en hierin een ecologisch verantwoord bedrijf heeft. Minstens zo interessant vond ik dat ze niet alleen de dieren beschrijft (insecten) maar ook de samenwerking tussen die insecten en bepaalde planten. Zo bleken er bijen te bestaan die die volledig gespecialiseerd zijn in slechts een plantsoort. Mijn interesse groeide en groeide…

Mijn eigen mentor.

Mijn persoonlijke leercurve zit echter meestal meer in de praktijk dan in de theorie dus besloot ik spontaan een cursus tot imker te doen.
Aangezien ik totaal geen kennis van bijen had in welke vorm dan ook ging ik eerst eens op bezoek bij een lokale imker hier in het dorp genoemd Gerard.

Op goed geluk belde ik aan en vroeg hem of hij me iets wilde vertellen over het bijen houden. Direct werd ik uitgenodigd en volgens mij heb ik bijna de hele dag bij hem aan tafel gezeten en genoten van zijn gepassioneerde verhalen.

De opleiding.

Mijn doel was toentertijd helemaal nog niet om daadwerkelijk actief imker te worden maar ik wilde vooral weten en leren hoe dit werkt. Ondertussen bleef ik zoeken op internet en nog voor de eerste les van de imker cursus had ik al ingevuld dat ik na de opleiding een eigen bijenvolk wens.

Aangezien de meeste Nederlandse cursussen zich redelijk sterk op de theorie richten en ik beter leer uit ervaring kwam ik bij een imkerij in België uit die op geheel eigen wijze de Imker opleiding aanbood maar dan vooral gericht op de praktijk. Willem de beroeps imker gaf deze opleiding dan ook op geheel eigen wijze vol passie!

Gedurende de opleiding begon het zelfs te kriebelen om zelf als beroeps imker aan de slag te gaan maar ik zag ook snel in dat dit een heel moeilijke en zware stap zou worden. Dus besloot ik dat het een hobby moest blijven. Echter ik heb eenmaal een commerciële achtergrond dus ik zag en zie wel overal kansen, niet alleen financieel maar ook mogelijkheden die bijen houden in zijn algemeen met zich mee brachten en brengen, en vandaar dat deze hobby tegenwoordig redelijk uit de hand gelopen is.


Oude bijenkorven

Welk soort bijenkast of korf?

Als je eenmaal besloten hebt om bijenhouder te worden krijg je nog een zeer moeilijke keuze en wel in welk soort kasten ga je bijen houden? Niet alleen heb je de ouderwetse gezellige, maar bij onvriendelijke korven, de mooie houten kasten en de moderne kunststofkasten. Maar in die twee laatst genoemde bestaan ook nog eens heel veel uitvoeringen.
Tegen elk advies in begon ik dan ook op mijn eigen manier namelijk gewoon met diverse uitvoeringen en ik zal dan wel merken wat we het beste ging bevallen. (uiteindelijk is dit om praktische redenen de Nederlandse standaard maat Simplex geworden)

Mijn eerste eigen bijenkoningin

Op een dag ging de deurbel en Gerard, de lokale imker stond voor de deur. Hij vroeg me of ik nog steeds bijen wilden gaan houden. Toen ik aangaf dit zeker te willen kwam uit zijn broekzak een verfrommeld zakdoekje met een klein kooitje met een koningin hierin. Als ik wilde mocht ik deze koningin hebben en zal dit de koningin van mijn eerste volk worden.

Een bijen koningin

Hij bood spontaan aan dat mocht ik dat willen hij het leuk zou vinden om als mijn mentor te functioneren. Aangezien ik tijdens de cursus al enorm verbaasd was hoeveel kennis er komt kijken bij bijen houden greep ik dit dan ook met twee handen aan! Later ben ik vaak bang geweest dat Gerard hier spijt van zou krijgen gezien het aantal vragen dat ik had, en hoe vaak ik weer bij hem aan de keukentafel zat met mijn vele vragen en vaak ook eigen theorieën. Maar keer op keer nam hij de tijd en beantwoordde hij geduldig al mijn vragen.

De tijd zal het leren.

Ik zal nooit vergeten dat ik eens tegen hen verzuchtte “voor u is het ook veel makkelijker, u doet dit al zolang” waarop hij antwoordde;

‘dat valt best mee ik doe dit ook pas 40 jaar’

Later is gebleken hoe ontzettend gelijk hij hier in had. Je hebt hele boeken vol theorieën over bijen zich zouden moeten gedragen, en in grote lijnen klopt dit ook.
Anderzijds lijken de bijen zich keer op keer te bedenken dat ze het nu eens anders gaan doen dan in die boekjes en verrassen ze je keer op keer.

Ruimte en kosten.

Wat overigens ook verrassend is, is de beschikbare ruimte die je nodig hebt om imker te worden. Niet alleen zijn de kosten om te starten redelijk hoog (je bent al snel veel meer dan € 1000 kwijt om te beginnen) maar de spullen die je verder nodig hebt en waar je gedurende de rit achter komt wat je verder nodig hebt beslaan al snel een flink aantal vierkante meters.

De kosten om de hobby te beginnen zijn stevig maar daarna kom je er achter dat je een hobby begonnen bent die zichzelf terug betaald.
Je moet absoluut niet de uren gaan tellen die je er aan kwijt bent. Als ik puur financieel zal kijken zou ik beter vakken kunnen gaan vullen bij de Lidl (wat ik schrijf met groot respect aan alle vakkenvullers van de Lidl) ik weet zeker dat ik daar weer uur meer aan zou verdienen.

Nieuwe mogelijkheden.

Maar al snel ontdekte ik steeds meer producten die ik kom maken van mijn nieuwe hobby.

Niet alleen die voor iedereen bekende honing is een leuk product maar bijen produceren ook nog eens bijenwas!
Van deze bijenwas kun je weer een heel scala van producten maken zoals kaarsen lippenbalsem en uit zalf. Er bestaan nog veel meer toepassingen maar ik heb nog niet de tijd gehad om me hier op toe te leggen.
Gelukkig heb ik de tijd en op deze manier blijven er steeds nieuwe uitdagingen liggen in deze geweldige fascinerende hobby!

Heb je vragen over bijen houden, of andere BIJzaken, stel ze dan gerust hieronder!

(meer…)